Samengevat:
- De Kwetsbaarheid: De projectie van $115 miljard verlies tot 2029 wijst op structurele financiële kwetsbaarheid. De gesubsidieerde prijzen van vandaag zijn niet houdbaar.
- De Consequentie: Dit leidt onvermijdelijk tot extreme prijsstijgingen (naar $44/mo) of kwaliteitsverlies, waardoor je investering in Custom GPT’s in gevaar komt.
- De Oplossing: Behandel ChatGPT als een tool, niet als een fundament. Verleg je focus naar het stabiele Google Gemini en investeer in GEO (Generative Engine Optimization) om organisch vindbaar te blijven.
Introductie: De Kostprijs van Magie
Ik zie het dagelijks gebeuren bij gedreven ondernemers. Je hebt het licht gezien. Je hebt je avonden en weekenden opgeofferd om ChatGPT perfect in te richten voor jouw bedrijf.
Je hebt Custom GPT’s gebouwd die je klantenservice feilloos overnemen. Je hebt uren besteed aan het uploaden van je productcatalogi en het verfijnen van je processen. Het voelt als een overwinning. Je hebt een virtuele werknemer gecreëerd die nooit slaapt.
Maar mag ik je een nuchtere, strategische vraag stellen?
Wat is al die investering in tijd en kennis waard als het platform waarop je bouwt financieel instabiel blijkt te zijn?
De waardering van OpenAI is gigantisch, maar de verliezen zijn historisch. Dit schept een paradox: we bouwen massaal onze digitale toekomst op de infrastructuur van OpenAI, maar recente financiële onthullingen tonen een bedrijf dat vecht voor zijn voortbestaan door middel van ongekende kapitaalconsumptie. Ondertussen kijkt de grote concurrent – Google – rustig toe vanuit een onneembare vesting.
Dit artikel is geen oproep om te stoppen met AI. Het is een uitnodiging om strategisch na te denken en de regie te behouden.
De “Sunk Cost” Val van Custom GPT’s
Als ondernemers zijn we zuinig op onze tijd. Maar veel ondernemers beseffen niet hoeveel kapitaal (in de vorm van kennis en uren) ze op dit moment “vastzetten” in het ecosysteem van OpenAI.
Het bouwen van een goede Custom GPT is geen kwestie van een knop omzetten. Het is een proces van intense fine-tuning dat veel investering vergt:
- Het structureren en opschonen van je bedrijfsdata.
- Het schrijven van complexe, model-specifieke instructies (prompts).
- Het eindeloos testen en itereren van de output om de toon perfect te krijgen.
Dit is de Sunk Cost (gezonken kosten) die je al hebt gemaakt. De cruciale vraag is: hoe bescherm je die investering?
De Realiteit: Je bouwt een niet-verplaatsbaar actief
Jouw Custom GPT is geen exporteerbaar softwarepakket. Het is een set van propriëtaire logica die functioneert als een dunne ‘schil’ bovenop de API van OpenAI.
- Vendor Lock-in: Rapporten uit juni 2025 van adviesbureau McKinsey waarschuwen expliciet voor het “hardwiren” van AI-agents aan één specifiek platform. Wanneer je bedrijfsprocessen diep integreert met de unieke features van OpenAI (zoals de Assistants API), wordt overstappen praktisch onmogelijk zonder je hele systeem opnieuw te bouwen. Bron: McKinsey, “Seizing the agentic AI advantage”, June 2025
- Niet-Portabiliteit: De Custom GPT functionaliteit is een feature van OpenAI. Je kunt de opgebouwde kennis en de uren fine-tuning niet meenemen naar Google Gemini of een open-source model als Llama.
De Gevaarlijke Consequentie: De “Tech Debt Tsunami”
Deze afhankelijkheid creëert een enorme berg aan Technische Schuld. In 2025 waarschuwde onderzoeksbureau Forrester dat de blinde adoptie van Generatieve AI zorgt voor een “tech debt tsunami”. Ondernemers bouwen snelle oplossingen die op de lange termijn onhoudbaar zijn door de volatiliteit van de onderliggende modellen. Bron: Forrester / CFO Dive, “AI rush is fueling tech debt ’tsunami'”, 2025
- Model Deprecation (De “Moving Target”): OpenAI staat erom bekend modellen onaangekondigd te vervangen of uit te faseren. In november 2025 veroorzaakte de plotselinge depreciatie van het populaire model chat-gpt-4o-latest grote onrust in de ontwikkelaarsgemeenschap, omdat applicaties van de ene op de andere dag gerepareerd moesten worden. Je bouwt op een fundering die constant verschuift. Bron: OpenAI Developer Community, Nov 2025
- Model Drift & Collapse: Zelfs als het model blijft bestaan, verandert het gedrag. Recent onderzoek gepubliceerd in Nature (2024/2025) waarschuwt voor “Model Collapse”: naarmate modellen meer getraind worden op AI-gegenereerde data, kan de kwaliteit en de diversiteit van de antwoorden degenereren. De prompt die gisteren briljant werkte, kan morgen een generiek of foutief antwoord geven. Je logica veroudert waar je bij staat. Bron: Nature / Winssolutions Analysis 2025
Conclusie: Je zit vast in een gouden kooi. De huurprijs kan elk moment exploderen (zie Deel II), en de eigenaar kan besluiten het meubilair te veranderen zonder jouw toestemming.
De Financiële Realiteit – Een bodemloze put
Om te begrijpen waarom de continuïteit van jouw Custom GPT’s in gevaar is, hoeven we alleen maar in de boeken te kijken. De cijfers die op 27 september 2025 door The New York Times en CNBC naar buiten werden gebracht na inzage van interne documenten, zijn onthutsend.
OpenAI is geen gezonde startup; het is een machine die kapitaal verbrandt om te overleven.
- $115 Miljard Verlies Projectie: Uit gelekte prognoses blijkt dat OpenAI verwacht tot 2029 een cumulatief verlies van maar liefst $115 miljard te lijden. Dit astronomische bedrag is nodig om de concurrentie bij te benen, niet om winst te maken. Bron: CNBC, “OpenAI business to burn $115 billion through 2029”, Sept 2025
- Verdubbeling van het Verlies: Het operationele verlies (de burn rate) neemt niet af, maar accelereert.
- In 2025 (dit jaar) bedraagt het verlies circa $8 miljard. Bron: The New York Times – “OpenAI Projected to Lose $5 Billion This Year”
- In 2026 (volgend jaar) verdubbelt dit naar verwachting tot $17 miljard. Bron: The Information, “OpenAI’s $115B Cash Burn & 2026 Projections”, Sept 2025
Waarom verliest ChatGPT zoveel geld?
Het probleem is de unit economics. Bij traditionele software (zoals Microsoft Excel) kost het de leverancier bijna niets extra als jij het programma opent. De marginale kosten zijn nihil.
Bij Generatieve AI is dat anders. Elke vraag kost geld. Elke keer dat jouw Custom GPT een klantvraag beantwoordt, moeten peperdure H100 GPU-chips (van Nvidia) op volle toeren draaien en worden liters water verbruikt voor de koeling van datacenters. Bron: UC Riverside / AP News – “Artificial intelligence technology behind ChatGPT was built in Iowa — with a lot of water”
De harde conclusie van deze financiële feiten is simpel: OpenAI is een bedrijf dat producten verkoopt ver onder de kostprijs, kunstmatig in leven gehouden door een infuus van durfkapitaal. En zoals elke nuchtere ondernemer weet: aan elk infuus komt een einde.
De Mythe van de Grote Redder Microsoft
De meest gehoorde tegenwerping die ik krijg van ondernemers is: “Maar Jesper, Microsoft heeft 13 miljard in OpenAI gestoken. Die laten hun investering echt niet failliet gaan.”
Het klinkt logisch. Maar wie de kleine lettertjes leest en naar de recente bestuurskamers van Microsoft kijkt, ziet een heel ander verhaal. Microsoft is niet de reddende engel; Microsoft is de huisbaas die de huur int. En erger nog: de huisbaas is al op zoek naar nieuwe huurders.
Hier zijn drie onweerlegbare signalen dat Microsoft zich voorbereidt op een toekomst zonder (of met een minder relevant) OpenAI.
1. Microsoft noemt OpenAI nu officieel een “Concurrent”
Dit is een veelzeggend detail dat in de media onderbelicht bleef, maar juridisch cruciaal is. In de officiële jaarstukken (10-K filing) die Microsoft in augustus 2024 indiende bij de Amerikaanse beurswaakhond (SEC), heeft Microsoft OpenAI toegevoegd aan de lijst van concurrenten. Ze zien hun “partner” nu officieel als een bedreiging voor hun eigen AI-producten en zoekmachine Bing. Bron: CNBC – “Microsoft lists OpenAI as a competitor in annual report”
2. Microsoft bouwt zijn eigen “Plan B” (Microsoft AI)
Microsoft wedt niet meer op één paard. In maart 2024 deed CEO Satya Nadella een meesterzet die OpenAI buitenspel zette. Hij nam Mustafa Suleyman aan (mede-oprichter van DeepMind) om een compleet nieuwe divisie te leiden: Microsoft AI. Deze divisie bouwt eigen AI-modellen (zoals de MAI-1), volledig los van OpenAI. Bron: The Verge – “Microsoft hires DeepMind co-founder Mustafa Suleyman to run new AI division”
3. Microsoft investeert in de concurrentie (Mistral)
Als klap op de vuurpijl kondigde Microsoft in februari 2024 een partnerschap aan met Mistral, de Franse concurrent van OpenAI. Ze bieden de modellen van Mistral nu ook aan via hun Azure platform. De boodschap aan de markt is helder: “Wij zijn het platform. Het maakt ons niet uit welk model je gebruikt, zolang je het maar via onze cloud doet.” Bron: Financial Times – “Microsoft strikes deal with French AI start-up Mistral”
Conclusie voor de ondernemer
De investering van $13 miljard bestaat grotendeels uit Azure Cloud Credits, geen cash. Dat geld vloeit direct terug naar Microsoft als ‘huur’ voor servers. Denk dus niet dat Microsoft de rekening van OpenAI blijft betalen uit liefdadigheid. Microsoft is bezig zichzelf onafhankelijk te maken van OpenAI. Jij als ondernemer moet dat ook doen.
De Scenario’s: Prijsstijging of Kwaliteitsdaling
Als je elk jaar miljarden verliest (zie Deel II), heb je maar twee knoppen om aan te draaien om te overleven: de inkomsten verhogen of de kosten verlagen. Voor jou als ondernemer betekenen beide opties een direct risico voor je marge en continuïteit.
Het tijdperk van gesubsidieerde, goedkope AI is voorbij. Dit zijn de scenario’s die nu op tafel liggen in Silicon Valley.
Scenario A: De Explosieve Prijsstijging
Veel ondernemers hebben hun businesscase berekend op de huidige tarieven: $20 per maand voor een Plus-abonnement of een paar cent per 1.000 tokens via de API. Dat is naïef. Gelekte interne documenten laten zien dat OpenAI actieve plannen heeft om deze prijzen drastisch te verhogen.
- Naar $44 per maand: Volgens documenten ingezien door The New York Times is OpenAI van plan de abonnementsprijs voor ChatGPT de komende jaren stapsgewijs te verhogen naar $44 per maand. Dat is een verdubbeling van je vaste lasten per medewerker. Bron: The New York Times – “OpenAI Plans to Raise Prices”
- De $2.000 “Pro” Tier: Erger nog voor bedrijven die afhankelijk zijn van de slimste modellen: er wordt intern gesproken over abonnementsvormen tot wel $2.000 per maand. Deze prijzen zouden gelden voor toegang tot de nieuwste, geavanceerde redenerende modellen (codenaam ‘Strawberry’ / o1). Bron: The Information – “OpenAI Executives Discussed Plans to Charge Up to $2,000”
Het Risico: Als jouw bedrijfsproces leunt op het slimste model voor complexe analyses, en dat model verdwijnt plotseling achter een betaalmuur, is je winstmarge in één klap weg. Je wordt gegijzeld door je eigen leverancier.
Scenario B: “Skimpflation” (De Kwaliteitsdaling)
Dit is een subtieler, maar gevaarlijker risico. In de economie noemen we dit “Skimpflation”: je betaalt dezelfde prijs, maar de kwaliteit van de dienstverlening neemt af.
Om de gigantische energiekosten te drukken (zie Deel II), is OpenAI constant bezig met het “optimaliseren” van hun modellen. Vaak betekent dit dat ze achter de schermen overschakelen naar modellen die minder rekenkracht vergen.
- De “GPT-5 Backlash”: In de praktijk merkten gebruikers dit direct. In augustus 2025 ontstond er grote ophef op het OpenAI Developer Forum toen een update (bedoeld voor efficiëntie) leidde tot wat gebruikers omschreven als een “catastrofale daling” in redeneervermogen voor code en logica. Tech-analisten van BytePlus documenteerden deze “silent regression”, waarbij de mogelijkheid om lange teksten te genereren plotseling werd ingeperkt zonder waarschuwing. Bron: BytePlus Tech Analysis – “Is ChatGPT Getting Worse? User Concerns in 2025”
Het Risico: Je hebt uren gestoken in het bouwen van een Custom GPT die perfecte, genuanceerde antwoorden gaf. Door kostenbesparingen aan de kant van OpenAI wordt jouw tool langzaam “botter”, begint hij te hallucineren of geeft hij generieke antwoorden. Je kwaliteitsstandaard daalt, zonder dat je er grip op hebt.
Waarom Google (Gemini) de lachende derde is
Terwijl OpenAI vecht tegen de financiële zwaartekracht, staat Google erbij en kijkt ernaar. Voor de strategische ondernemer is het cruciaal om te begrijpen waarom Google Gemini, ondanks de hype rondom ChatGPT, de veiligere haven is voor de lange termijn.
Het verschil tussen OpenAI en Google is niet alleen technologisch, maar fundamenteel economisch. Het is het verschil tussen huren en bezitten.
1. De Infrastructuur: Huurder vs. Huiseigenaar
OpenAI is een huurder. Ze hebben geen eigen chips en geen eigen datacenters. Om ChatGPT te laten draaien, moeten ze tienduizenden chips huren of kopen van Nvidia, een leverancier die momenteel recordwinsten boekt ten koste van zijn afnemers.
Google is de huiseigenaar. Ze zagen dit probleem al tien jaar geleden aankomen en ontwikkelden hun eigen AI-chips: de TPU (Tensor Processing Unit).
- Het voordeel: Google gebruikt deze chips nu in zijn eigen datacenters voor Gemini. Hierdoor kunnen ze dezelfde AI-rekenkracht leveren tegen een fractie van de kostprijs van OpenAI. Google claimt zelf dat hun nieuwste TPU’s (Trillium) tot 4x efficiënter zijn dan de concurrentie. Bron: Google Cloud Blog – “Introducing Trillium, 6th Gen TPUs”
- De consequentie: Google kan een prijsoorlog oneindig lang volhouden. Als de marktprijzen voor AI zakken, gaat OpenAI failliet aan de huurkosten, terwijl Google winstgevend blijft op eigen grond.
2. De Oorlogskas: Onbeperkte Adem
Naast de lagere kosten, heeft Google een financiële buffer waar OpenAI alleen van kan dromen.
- Alphabet (Google): Genereert jaarlijks een vrije kasstroom (Free Cash Flow) van meer dan $70 miljard. Dit is geld dat overblijft na alle investeringen. Bron: Macrotrends – Alphabet Free Cash Flow Historical Data
- De stabiliteit: Ze hebben geen externe investeerders nodig om Gemini te laten draaien. Ze kunnen Gemini integreren in Google Workspace (Docs, Gmail) en Android, en de kosten dekken met hun advertentie-inkomsten uit Search en YouTube. Ze hoeven morgen geen winst te maken op jouw chatbericht om de lichten aan te houden.
Strategisch Advies: Als je dan toch tijd en energie steekt in het bouwen van automatiseringen, doe dat dan op het platform van de partij die de financiële adem heeft om de komende 10 jaar te domineren. Verplaats je focus van het kwetsbare ChatGPT naar het robuuste Gemini.
Het Gevaar van het Google-Monopolie en GEO
Er zit echter een keerzijde aan de waarschijnlijke overwinning van Google. En dat brengt ons bij het belangrijkste punt voor de commerciële toekomst van jouw bedrijf: Vindbaarheid.
Als OpenAI straks gedwongen wordt om een niche-speler te worden voor de ‘happy few’ die de hoofdprijs betalen, zal Google de massamarkt voor AI-zoeken (Search + Chat) volledig domineren.
Maar vergis je niet: Google is in de kern geen AI-bedrijf, maar een advertentiebedrijf.
De Advertentie-Val
Op dit moment zijn de AI Overviews (de AI-antwoorden bovenaan in Google) nog relatief vrij van advertenties. Google doet dit strategisch om marktaandeel te winnen en consumenten, jouw klanten, te laten wennen aan de AI-ervaring.
Maar zodra de concurrentie (zoals OpenAI) financieel gemarginaliseerd is, gaat de kraan open. Google test nu al actief met het plaatsen van gesponsorde resultaten binnen de AI-antwoorden.
- Het Bewijs: Google heeft officieel bevestigd dat advertenties een integraal onderdeel worden van AI Overviews. Zodra zij het monopolie hebben, zullen ze hun machtspositie gebruiken om de advertentieprijzen (“CPC”) in deze AI-blokken op te drijven. Bron: The Verge – “Google is stuffing even more ads into its AI results”
Als ondernemer sta je dan voor een binaire keuze:
- Betalen: Je betaalt de hoofdprijs aan advertenties om zichtbaar te zijn in het antwoord van Google Gemini.
- Verdwijnen: Je wordt niet genoemd en verliest je klandizie aan de concurrent die wel betaalt.
De Oplossing: Generative Engine Optimization (GEO)
Er is een derde weg, en die is cruciaal om nu te bewandelen. Je moet zorgen dat je organisch vindbaar bent in de AI. Dit noemen we GEO (Generative Engine Optimization).
GEO verschilt fundamenteel van SEO. Waar SEO draait om links en zoekwoorden, draait GEO om autoriteit en informatiewinst (Information Gain).
- Hoe het werkt: Als Google Gemini een antwoord formuleert op de vraag: “Wat is de beste duurzame aannemer in Zwolle?”, wil je dat Gemini jouw bedrijf noemt omdat het jouw data herkent als de feitelijke bron, niet omdat je betaald hebt.
- De Strategie van AIKracht: Bij AIKracht zien we in onze analyses dat AI-modellen de voorkeur geven aan content die specifiek is gestructureerd voor machinale leesbaarheid. Het gaat niet meer om ‘content marketing’, maar om het voeden van het algoritme met unieke data, citaten en expertise. Door je content in te richten volgens onze GEO-principes, dwing je de AI om jou te vermelden als de expert.
Strategisch Advies: In een toekomst waarin Google de markt domineert en de advertentieprijzen dicteert, is de GEO-aanpak van AIKracht je enige verzekering tegen torenhoge marketingkosten. Begin nu met bouwen, voordat de advertentiemuur sluit.
Strategisch Eindreflectie & De Volgende Stap
Laten we de cirkel rond maken. Je bent ondernemer. Je bent dagelijks bezig met het afwegen van kansen tegen risico’s, en het bewaken van de continuïteit van je bedrijf.
Als we de financiële feiten en de marktdynamiek die we hebben besproken op een rij zetten, ontstaat er een helder beeld van het speelveld:
- De Financiële Kwetsbaarheid: ChatGPT is een technologisch wonder, maar financieel volatiel. Een geprojecteerd verlies van $115 miljard maakt het platform gevoelig voor de grillen van investeerders.
- Het Operationele Risico: De tijd die je nu steekt in het bouwen van propriëtaire Custom GPT’s is een sunk costals het platform de prijzen verhoogt of de spelregels wijzigt.
- De Stabiele Haven: Google Gemini heeft de infrastructuur, het kapitaal en de lange adem om de markt te blijven bedienen zonder dat de prijzen morgen omhoog moeten om te overleven.
Een overweging voor jouw strategie
Mijn doel met dit artikel is niet om je angst aan te praten, maar om je een spiegel voor te houden. Vraag jezelf eens af:
- Is het verstandig om mijn kritieke bedrijfsprocessen (zoals klantenservice of planning) afhankelijk te maken van een partij die elk jaar miljardenverliezen draait?
- Als de markt straks consolideert, wil ik dan aan de kant van de ‘huurder’ (OpenAI) staan, of aan de kant van de ‘huiseigenaar’ (Google)?
Mijn nuchtere advies aan jou
Gebruik ChatGPT gerust als een snelle, creatieve tool. Het is fantastische technologie voor een brainstorm of een snelle email. Maar bouw er niet je fundering op.
- Spreid je kansen: Overweeg om je structurele automatiseringen en workflows te bouwen binnen het ecosysteem van Google Gemini (via Workspace of Cloud). De zekerheid dat dit over vijf jaar nog bestaat (en betaalbaar is), is vele malen groter.
- Pak de regie over je vindbaarheid: Wacht niet af tot Google de advertentiekraan opendraait. Investeer nu in GEO. Zorg dat je content, je data en je bedrijfsidentiteit zo goed gestructureerd zijn dat de AI niet om je heen kan.
De strijd tussen de tech-reuzen wordt uiteindelijk beslist op de balans. Zorg dat jouw bedrijf niet de dupe wordt van het faillissement van de verliezer, of de melkkoe van de winnaar.
Denk na. Waar bouw jij je toekomst op?
